دیپلماسی علمی در کنار دیپلماسی رسمی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ دکتر الهام امین‌زاده در جلسه هم‌اندیشی و توسعه همکاری‌های دانشگاهی ایران و روسیه  از موفقیت اجلاس «افق‌های نو در فعالیت‌های علمی بین‌المللی» سخن گفت و اعلام کرد که در اجلاس به بررسی و حل مسائل کنونی، تاب‌آوری در شرایط بحران، بهره‌گیری از نخبگان ایرانی مقیم خارج و طراحی شیوه‌های جدید آموزشی به سبک مهارتی مجازی و کوتاه‌مدت پرداخته شد. وی با تأکید بر لزوم بازتعریف ارتباطات دانشگاهی در شرایط تحریم، تصریح کرد: «همکاری‌های دانشگاهی ایجاب می‌کند بررسی کنیم در منطقه‌ای که تحریم هستیم، چگونه می‌توانیم با سایر دانشگاه‌ها ارتباط مؤثر برقرار کنیم».

سیاست‌های دانشگاه تهران برای افزایش فعالیت‌های بین‌المللی

معاون بین‌الملل دانشگاه تهران به آمار پذیرش دانشجویان خارجی در دانشگاه تهران اشاره کرد و افزود: «در سال گذشته حدود ۳۳۰۰ درخواست متقاضی خارجی داشتیم که پس از بررسی کنسولی، ۳۶۴ نفر ثبت‌نام نهایی شدند که ۵۹ درصد از این متقاضیان در مقطع دکترا هستند».

دیپلماسی علمی در کنار دیپلماسی رسمی

دکتر امین‌زاده با تاکید بر دیپلماسی علمی، خاطرنشان کرد: «از زمان شروع جنگ، با ۳۰۰ دانشگاه ممتاز اروپایی، آمریکایی، آسیایی و آفریقایی ارتباط برقرار کردیم و از جمله با بنیاد علمی کره جنوبی توافق شد رشته زبان کره‌ای در دانشگاه تهران راه‌اندازی شود».

وی افزود: «در همایش افق‌های نو، تصمیم گرفتیم در کنار دیپلماسی رسمی و میدانی، دیپلماسی علمی را نیز تقویت کنیم و دریافته‌ایم که این ظرفیت می‌تواند مشکلات ما را حل کند؛ برای نمونه، برای رفع مشکل ایران‌هراسی می‌توان یک زیست‌بوم مقاوم علمی تعریف کرد».

معاون بین‌الملل دانشگاه تهران با بیان اینکه دانشگاه تهران ۶۰۰ تفاهم‌نامه بین‌المللی امضا کرده است، تأکید کرد: «به دنبال دیپلماسی اثرگذار هستیم، نه دیپلماسی نمایشی».

اجلاس مشترک دانشگاه‌های ایران و روسیه اقدامات انجام شده و برنامه‌های آتی

در ادامه، دکتر امین‌زاده به سوابق اجلاس ایران و روسیه پرداخت و گفت: «این اجلاس از سال ۱۳۹۴ با ابتکار عمل رؤسای وقت دانشگاه تهران و مسکو آغاز شد و مسئولیت دبیرخانه آن در ایران بر عهده دانشگاه تهران و در روسیه بر عهده دانشگاه دولتی مسکو است. هفتمین و آخرین دوره این اجلاس در سال ۱۴۰۳ در دانشگاه تهران برگزار شد».

وی محور‌های همکاری در هفت دوره قبل را شامل تبادل استاد و دانشجو، مدارس تابستانی و زمستانی، استفاده از امکانات آزمایشگاهی روسیه، همکاری در بریکس، ایجاد مرجع رتبه‌بندی ویژه بریکس، گسترش آموزش زبان فارسی و روسی و برگزاری دوره‌های حرفه‌ای و وبینار‌ها برشمرد.

معاون بین‌الملل دانشگاه تهران بر ضرورت تشکیل «کمیته دائمی همکاری دانشگاه‌های سطح یک ایران و روسیه» برای آسیب‌شناسی نقاط ضعف تأکید کرد و افزود: «ما می‌توانیم در مواردی مانند اقتصاد دریامحور، هوش مصنوعی و ... همکاری داشته باشیم».

دکتر امین‌زاده اهداف این نشست را تعیین اعضای دبیرخانه دائمی، تخصیص فضای فیزیکی و نیروی انسانی، برنامه‌ریزی محور‌های اجلاس، تشکیل کارگروه مشترک اجرایی، تعیین زمان و مکان، برآورد بودجه و تسهیل‎گری روادید و مجوز‌های امنیتی برشمرد.

تاکید بر اقدامات عملی در اجلاس‌های آتی

دکتر محمودرضا دلاور، مدیرکل اعضای هیأت علمی و دانشجویان بین‌الملل دانشگاه تهران نیز در این نشست گفت: «نتیجه هفت اجلاس گذشته بیشتر به موضوعات کلی مانند تبادل استاد و دانشجو و طراحی‌های مشترک علمی محدود بوده است؛ انتظار داریم در اجلاس هشتم به موارد عملی برسیم». وی هم‌چنین پیشنهاد تأسیس «صندوق مالی مشترک» برای تأمین منابع پروژه‌های مشترک را مطرح کرد.

مدیرکل اعضای هیأت علمی و دانشجویان بین‌الملل همچنین تاکید کرد: «حوزه‌های هوافضا، اقتصاد دریامحور، صنایع فولاد، حمل‌ونقل و ژئوفیزیک می‌توانند محور‌های همکاری مشترک بین دانشگاه‌های دو کشور ایران و روسیه باشند».

وی در پایان بر تشکیل کمیته مشترک متشکل از پنج دانشگاه از هر کشور برای پیگیری و اجرایی‌سازی توافقات تأکید کرد.

حذف تفاهم‌نامه‌های غیرضروری منعقد شده بین دانشگاه‌های دو کشور

در ادامه، ایگور دمکین، رایزن علم و فناوری سفارت روسیه در ایران، با بیان اینکه پتانسیل همکاری دو کشور تا ۳۰ درصد استفاده شده است، گفت: «حدود ۳۵۰ قرارداد بین دانشگاه‌های ایران و روسیه منعقد شده که تنها ۱۰ تا ۱۵ درصد آنها عملیاتی شده‌اند. پیش از جنگ، نمایندگان زیادی از روسیه به ایران می‌آمدند و قرارداد‌های متعددی امضا می‌شد، اما بسیاری از آنها به سرانجام نرسید. اکنون باید قرارداد‌های ضروری را از غیرضروری تفکیک کنیم و دو سال آینده فرصتی برای رشد همکاری‌های حیاتی است».

در این جلسه، هم‌چنین دکتر مرضیه یحیی‌پور، رئیس بنیاد روسکی‌میر، گزارشی از فعالیت‌های این بنیاد در گسترش زبان و ادبیات روسی ارائه داد.

همچنین دکترمیره‌ای، مدیرکل خدمات آموزشی دانشگاه تهران، بر لزوم برگزاری دوره‌های مشترک کارشناسی با دانشگاه‌های مسکو و استفاده از ظرفیت آموزش‌های آزاد تأکید کرد.

در پایان نشست و پس از تبادل نظر، موضوعات زیر به تصویب رسید: کاهش متقابل هزینه‌های اخذ ویزا برای استادان و دانشجویان دو کشور؛ توسعه همکاری در حوزه‌های: اقتصاد دریامحور، حمل‌ونقل و کریدورها، هوش مصنوعی، زبان و ادبیات روسی، انرژی، کوانتوم، مدیریت تحریم و بحران، امنیت شبکه و کشاورزی؛ اجرای پروژه‌های مشترک با آکادمی علوم روسیه؛ اصلاح و بازنگری فهرست دانشگاه‌های روسی مورد تأیید وزارت علوم ایران؛ تأسیس صندوق مالی مشترک برای تأمین مالی پروژه‌ها و تشکیل کمیته پیگیری اجرای تفاهم‌نامه‌ها با انتخاب پنج دانشگاه از هر کشور بر اساس تخصص.